Sterrenplezier.be

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De hemel 

 

04 juli 2011

 

 

Het voordeel van op verplaatsing waarnemen is dat je jezelf een kort moment van meditatie kunt gunnen. Dankzij een autorit kan ik deze nacht van een stukje muziek genieten, dat aangepast is aan het voorrecht dat mij zo dadelijk te beurt valt: waarnemen op een verlaten landweg, in de schoot van moeder natuur.

Het is half een s nachts als ik op mijn bestemming aankom. Mijn ogen moeten zich nog aanpassen, maar ik besluit geen tijd te verliezen en stel de 10 ich dob in minder dan een minuut op. Korte tijd later zit ik op mijn pianostoel en blader ik door mijn waarneemplanning, af en toe opkijkend, de omgeving verkennend.

Het verschil met de tuin is groot, geen enkele straatlamp durft zich hier te laten zien, en in tegenstelling tot de vorige nacht hangt er nu beduidend minder vocht in de lucht. Ik geniet van een zachte bries die relaxerend door de hoge populierenrij ruist.

De SQM-meter geeft een waarde aan van 20.03, de melkweg tekent zich vaag af. Tijd om mij in het avontuur te storten. Mijn eerste object is een planetaire nevel in Cepheus, NGC40 genaamd. Een bijzonder raar geval, bij 48x zie ik hem als een uitgesmeerd sterretje, hij lijkt zelfs identiek aan dat zwakke bolhoopje dat ik de vorige waarneemnacht zag.

De nevel laat zich wel hoog vergroten, bij 240x valt mijn mond zelfs open. De centrale ster laat zich opvallend fel zien, dit in tegenstelling tot de nevel zelf, die eerder zwak te noemen is, ook al kan je hem niet missen. Ik zie een duidelijk ronde vorm die opvallend dik rond de centrale ster hangt. Het lijkt wel een kwal. Fascinerend gewoon, echt een prachtig object. Ik blijf hier langer dan verwacht naar kijken.

Nog in Cepheus is ook de open sterrenhoop NGC7160 te vinden, een opvallend klein clustertje dat mij aan het ET-cluster doet denken, maar dan met geamputeerde armpjes. Twee heldere sterren vormen de ogen van het monstertje, en als ik hem 48x vergroot laat het cluster zich bijzonder schattig zien. Met een lage vergroting nestelt het clustertje zich daarbij in een prachtig sterrijke omgeving. Ik geniet van een oogstrelend panorama.

Maar je moet hem zeker ook wat hoger vergroten, want bij 120x gooit de sterrenhoop zich een stuk duidelijker in het oculair, waardoor mijn aandacht voor de volle honderd procent op de sterrenhoop gericht wordt. Voor alle zekerheid vergroot ik hem ook even tot 240x, maar dit laat niet meer sterren zien. Wel een aanrader, dit hoopje.

NGC7142 is open sterrenhoop die van een heel andere orde is. Je vindt hem ook in het sterrenbeeld Cepheus, maar in tegenstelling tot het vorige hoopje laat deze sterrenhoop zich amper zien, ondanks het feit dat hij een stuk groter is dan NGC7160. Het probleem zit hem in de lage oppervlaktehelderheid, waardoor het een tijdje duurt voordat ik mijn oog erop laat vallen.

Bij 48x laat de hoop een tiental sterprikjes zien die opvallend ver van elkaar verwijderd staan, in een zeer onregelmatige vorm trouwens, maar die toch duidelijk samen horen door de bijna onzichtbare wolk waar ze zich in vertoeven. Bij 120x laat het geheel zich iets duidelijker zien en komen er ook wat meer sterren uit het niets tevoorschijn. Een echt donkere hemel zou bij deze sterrenhoop geen overbodige luxe zijn, maar ik kan op zijn minst zeggen dat ik hem gezien heb. Sowieso een mysterieuze hoop.

De SQM is op dit moment gestegen naar 20.10. De wind is ook gaan liggen, ik begin last te krijgen van vocht. De fhn wordt weer bovengehaald.

Ik draai de kijker naar het sterrenbeeld Draco en wil enkele galaxies bewonderen. NGC5866 is een sterrenstelsel dat ik vorig jaar al eens heb bekeken. Toen stond het stelsel echter in een felle lichtkoepel, daarom dat ik hem nogmaals opzoek.

En dat valt behoorlijk tegen deze grijze nacht. Hij laat zich wel vinden bij 48x, maar om iets van detail te kunnen zien moet ik hem tot 120x vergroten. Het stelsel wijst schuin naar boven en laat een duidelijke verdikking zien aan de zijkanten. De onder en bovenzijde zie ik heel vaag en smal uitlopen. Mooi.

Een heel verschil met NGC5907, een naaldvormig stelsel dat zich ontzettend zwak laat zien en vlakbij NGC5866 te vinden is. Dit is duidelijk niet het juiste seizoen om dergelijke stelsels te bekijken, maar toch valt mij na lang turen op hoe ontzettend smal en lang dit stelsel zich door mijn beeldveld snijdt. Prachtig gewoon.

Nog een laatste object in Draco: NGC6543, ook wel the Cats Eye Nebula genoemd, een planetaire nevel die mij bijna letterlijk van mijn pianostoel blaast. Deze nevel is zonder twijfel n van de mooiste objecten die ik tot hiertoe al heb gezien. Bij 48x valt de nevel op als een doodnormale planetaire nevel, klein en wazig, zonder duidelijk detail, slechts een beetje groter dan een ster, je kent dat wel.

Maar het wonder geschiedt als ik hem 120x vergroot, waardoor de nevel zich onverwacht in kleur laat bewonderen! Ik kan het amper geloven, maar ik zie een oogverblindende schoonheid in de XW10 staan. In het midden van de nevel pronkt een kleine en haarscherpe ster, maar het is vooral de groene kleur alsook de aparte vorm van de nevel die mijn hart doen overslaan.

Ik lijk naar een vrouwenoog te kijken met scherp afgetekende randen, waarbij de dunste zijden uitlopen tot puntige ooghoeken, opvallend oosters getint. Dit is zo ontzettend prachtig om naar te kijken, elegant, stijlvol, ik lijk wel in een aflevering van Star Trek beland te zijn!

Maarrrr . en er is altijd een maar, want als ik hem 240x vergroot is de magie plots verdwenen. De nevel heeft bij deze vergroting een metamorfose ondergaan, ik lijk nu een volledig ander object te zien. De centrale ster is bij deze vergroting volledig verdwenen, en de nevel laat zich nu bijzonder fel en zelfs wit van kleur zien. Ook van de smalle ooghoeken is geen spoor meer te bekennen.

Raar, maar deze nevel mag blijkbaar niet te hoog vergroot worden. Ik laat de XW10 weer in de oculairhouder glijden, waarop de magie weer tevoorschijn komt, alsof ik in een droom beland ben.

Twintig minuten later kijk ik voor een eerste maal op mijn uurwerk, waarbij ik enigszins teleurgesteld vaststel dat het reeds kwart na twee is. Ik besluit ter afsluiting nog een kwartiertje met het blote oog te genieten. Ik besef dat ik teveel in het oculair loer en de schoonheid van de omgeving vergeet. Wie weet hoeveel vallende sterren heb ik achter mijn rug gemist.

Daarom, laat ik van de kikkers genieten die in koor op de achtergrond kwaken, van de wind die terug door het riet ritselt, van de geur van het veulen in de weide naast mij. De Grote Beer hangt als een schilderij boven de paardenweide, terwijl Vega pal boven mijn hersenpan triomfeert. En zie die melkweg, die zachtjes borrelt van Cassiopeia naar de Zwaan, in een sierlijke sterrenboog richting de Arend. Om rillingen van te krijgen.

Ik kan het niet laten en neem de verrekijker nog even ter hand, bewonder Melotte 20 in Perseus, loer naar het dubbelcluster, verlies mezelf in een oceaan vol sterren, struikel over sterrenhoopjes en ontelbare schitteringen, lichtjaren ver.

En dan die zwarte silhouetten van de bomen, die zich sprookjesachtig mooi aftekenen tegen die grijsblauwe achtergrond vol sterren. Wat een plek. Ik heb nooit in de hemel geloofd, maar ik besef nu dat hij wel degelijk bestaat. Meer nog, ik weet zelfs waar ik hem kan vinden. Ik sta er midden in.

 

 

 

 

Vorig verslagvolgend verslag

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SQM

begin: 20.03

einde: 20.10

 

 

temperatuur:

11 C

 

__________

 

 

 

Orion XT10